درحالی که روستای سور در بناب جزء روستاهای هدف گردشگری است که معماری منحصر به فردی دارد اما هنوز شهر زیرزمینی آن مورد کاوش قرار نگرفته‌است.

در چنین شرایطی غارنوردان به کمک باستان شناسان آمدند تا رموز روستای شگفت انگیز را کشف کنند.

در 24 کیلومتری شهرستان بناب دو روستای هدف گردشگری قرار دارد که معماری پله‌کانی آنها برای گردشگران جذاب خواهد بود.

توتا خانه روستای هدف گردشگری است که حدود 700 خانوار جمعیت دارد و با توجه به معماری ویژه‌ آن می‌تواند مورد بررسی محققان قرار گیرد.

در نزدیکی این روستا، روستای دیگری با جمعیت 70 خانوار قرار دارد که به آن سور می‌گویند.

معماری منحصر به فرد این روستا سبب شده تا در کنار روستای کندوان و سه روستای دیگر نام روستاهای شگفت انگیز استان را به خود اختصاص دهد.

سور نیز مانند کندوان دارای معمار صخره‌ایست و ساختمان‌ها در دو طبقه قرار دارند چنانکه خانه‌های آجری کنونی بر روی خانه‌های دست کند صخره‌ای گذشته بنا شده‌اند.

خانه‌های دست کندی که وسعت آنها حدود 150 تا 200 متر مربع است و به صورت تودرتو است.

«بهنام رحیم زاده»، مسئول میراث فرهنگی شهرستان بناب با بیان این مطلب گفت: «دو روستای سور و توته خانه با توجه به معماری منحصربه فردی که دارند می‌توانند به عنوان دایرةالمعارف معماری روستایی کشور مورد تحقیق و بررسی قرار گیرند.

» به گفته او مطالعات مرحله نخست طرح جامعه روستای توته خانه انجام شده‌است و مرحله دوم آن تا اسفندماه سال جاری انجام خواهد ‌شد.

همچنین با پیشنهاد 2 میلیارد تومان بودجه برای آغاز کار، این طرح در سال آینده توسط بنیاد مسکن اجرا خواهد شد.

رحیم زاده در ادامه با اعلام خبر انجام طرح تحقیقاتی در روستای سور گفت: «برای آنکه بتوانیم در این روستا فرهنگسازی‌های لازم برای حضور صحیح گردشگران را انجام دهیم با دانشگاه بناب نامه‌نگاری‌هایی جهت انجام تحقیقات معماری روستا انجام شده‌است.

» او تصریح کرد: «قرار است سازمان میراث و گردشگری زیرساخت‌های لازم همچون جاده و مسیر دسترسی را ساماندهی کند و درصورت نیاز به ساخت محل اقامت گردشگران قطعا در حوزه بوم گردی انجام خواهد شد.

در این میان سازمان میراث و گردشگری سیاستگزار خواهد بود و اجرای کار را به بخش خصوصی خواهد سپرد.

» مسئول میراث فرهنگی شهرستان بناب در ادامه با اشاره به حدود 40 مجموعه صخره کند که در روستای سور وجود دارد از حضور گروهی از غارشناسان و باستان شناسان در منطقه خبر داد و گفت: «با وجود تاریخی که زیر این روستا قرار دارد هنوز امکانات لازم برای کاوش آن بوجود نیامده‌است.

از این رو با همکاری گروهی از انجمن غارنوردان و باستانشناسان در صدد تحقیق در منطقه برآمده‌ایم.

» رحیم زاده همچنین با اشاره به روستاهای دست کند همچون کندوان، حیله ور، میمند، سور و معبد مهر مراغه پیشنهاد پرونده معماری صخره‌ای برای ثبت در یونسکو را داد.

«جواد نظام دوست» رییس انجمن غارنوردان و غارشناسان نیز درخصوص حضور و همکاری این انجمن برای کشف اسرار نهفته در روستای سور گفت: «در طبقه زیرین روستای سور خانه‌های دست کند صخره‌ای همانند کندوان وجود دارد که در واقع مسکن اولیه اهالی این روستا بوده‌است که در دل سنگ‌ها و گدازه‌های آتشفشانی کنده شده‌اند.

» به گفته او، با توجه به آنکه این دست کندها در زیر خانه‌های شخصی اهالی روستا قرار دارند و دسترسی به آن دشوار است درحال حاضر نمی‌توان درخصوص وسعت این شهر زیرزمینی صحبت کرد چراکه نیاز است تا نقشه آن توسط غارنوردان طراحی شود.

حتا این امکان وجود دارد بخشی از تاریخ زندگی مردم منطقه در همین دست کندهای زیرزمینی پیدا شود.

نظام دوست با اشاره به آنکه با توجه به تغییر کاربری این دست کندها به محل نگهداری دام و انبار علوفه و بسته شدن بسیاری از حفره‌های تودرتو به دلیل ترسی که ساکنان از گستردگی آن داشتند دسترسی به بسیاری از بخش‌های این شهر زیرزمینی دشوار است گفت: «قرار شده‌است فرمانداری بخشی از املاک را خریداری کند تا بتوانیم تحقیقات را شروع کنیم.

اهمیت این طرح از آن روست که کشوری مانند ترکیه با معرفی روستای صخره‌ای خود توانسته منبع مناسبی برای توسعه گردشگری و درآمدزایی خود ایجاد کند اما، در کشور ما با وجود چنین پتانسیل‌هایی از چنین درآمدهایی دریغ شده‌ایم.

» میراث خبر.